Azərbaycanda biznesə necə başlamaq olar ?

Etdiyiniz iş haqqında düzgün məlumatlar
Kiçik biznesləri idarə edən insanlar adətən bacarıq və biliklərinə sahib olduqları sahələrdə fəaliyyət göstərirlər. Məsələn, kənd təsərrüfatı sahəsində geniş bilik və təcrübəyə sahib olan bir şəxs bu sahədə öz biznesini qurarsa, təcrübəsiz rəqiblərinə nisbətən bir çox üstünlüyə malik olacaq.

Etdiyiniz iş üçün lazım olacaq resurslar, məsələn, maliyyə, işçi qüvvəsi, ofis, bina, torpaq sahəsi və s.
Biznesin növünə görə, lazım olan avadanlıq, binalar, texnika və digər alətlər haqqında dəqiq məlumatınız olmalı, bunları əldə etmək üçün lazım olan maliyyə resursları və peşəkar işçi qüvvəsi haqqında da məlumatlı olmalısınız.

Bazar Araşdırması
Bu mərhələdə sahibkar, təklif edəcəyi məhsulun (işin, xidmətin) neçə potensial alıcıya sahib olacağını və həmin məhsulu (işi, xidməti) təklif edən rəqiblər haqqında məlumatları analiz edir. Əldə olunan məlumatlara əsasən sahibkar, məsələn, biznesin düzgün yerini seçmək, təklif olunan məhsulun unikallığını və müştərilər üçün cazibədarlığını nəzərə alaraq qərarlar qəbul edir.

Satışın Təşkili
Biznesə başlamaq zamanı nəzərə alınmalı ən mühüm məsələlərdən biri, təklif olunan məhsulun (işin, xidmətin) qiymətidir. Qiymət müəyyən edərkən çoxsaylı amillər nəzərə alınmalıdır: ümumi istehsal xərcləri, sahibkarlıq mənfəət dərəcəsi, eyni məhsulun bazarda orta qiyməti və s. Həmçinin, məhsulun satıcısı, alıcılarla məhsulun satışını əvvəlcədən razılaşaraq müəyyən şərtlər əsasında həyata keçirə bilər (məsələn, Dövlət Ərzaq Təchizatı Agentliyi, kənd təsərrüfatı məhsullarını istehsalçılardan, satıcılardan, distribyutor və topdançıdan alır).

Biznesin Maliyyələşdirilməsi
Xərcləri maliyyələşdirmək üçün iki əsas maliyyə mənbəyi istifadə olunur: öz kapitalı və xarici maliyyə. Öz kapitalı, sahibkarın sahib olduğu və biznesinə sərmayə qoymaq üçün istifadə etdiyi maliyyə vəsaitidir. Xarici maliyyə isə başqa mənbələrdən (məsələn, bank krediti) alınan maliyyə resurslarıdır. Əgər istehsalın ümumi xərci AZN 7,115 olaraq müəyyən edilibsə, sahibkar lazım olan məbləğin AZN 3,115-ni öz vəsaitlərindən ödəyəcək və qalan AZN 4,000-ni maliyyələşdirmək üçün Milli Sahibkarlığa Dəstək Fondundan (NESF) müraciət etməyi qərara alacaq. Biznes planı NESF tərəfindən analiz edildikdən sonra sahibkara müsbət rəy veriləcək və 8 il müddətinə illik 8% faizlə kredit müqaviləsi imzalanacaq (NESF haqqında daha ətraflı məlumatı onun rəsmi səhifəsindən əldə edə bilərsiniz).

Biznesə necə başlamaq olar ? (How to start a business in Azerbaijan?)
Ətraflı biznes planlaşdırmasından sonra sahibkar əvvəlcə vergi orqanlarında vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçməli, lazım olduqda maliyyələşmə əldə etmək üçün tədbirlər görməli və fəaliyyətinin gəlir vergilərini dövlət büdcəsinə hesablama, bəyan etmə və ödəmə işlərini həyata keçirməlidir. Yalnız bundan sonra biznes fəaliyyətinə başlaya bilər.

Bir şəxs, həm fərdi sahibkar, həm də hüquqi şəxs olaraq biznes fəaliyyəti ilə məşğul ola bilər.

Fərdi sahibkarlıq, hüquqi şəxs qurulmadan, şəxslərin öz əmlaklarından istifadə edərək, risk və məsuliyyət götürərək, qazanc əldə etmək məqsədilə özləri tərəfindən həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətidir.

Hüquqi şəxs, hüquqi olaraq qeydiyyatdan keçmiş, xüsusi yaradılmış və müstəqil balansı olan, əmlaka sahib olan, bu əmlakla bağlı öhdəliklərə cavabdeh olan, şəxsi əmlak və qeyri-əmlak hüquqlarını öz adına əldə edən və istifadə edən, öhdəliklər götürən, məhkəmədə iddia qaldıra bilən və ya iddialara məruz qala bilən bir təşkilatdır.

Vergi ödəyicisi olmaq istəyənlər, *"Fərdi şəxsin vergi qeydiyyatına dair ərizə"ni doldurub, vətəndaşlıq haqqında şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini vergi orqanına təqdim etməlidirlər. Xarici və vətəndaşlığı olmayan şəxslər, Dövlət Miqrasiya Xidmətindən verilmiş, onların xarici və ya vətəndaşsız olduqlarını göstərən şəhadətnaməni təqdim etməlidirlər. Hüquqi şəxslər, *"Ticarət hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatına dair ərizə"**ni doldurub, digər dövlət qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərlə birlikdə təqdim etməlidirlər. Ərizə formasında, məşğul olmaq istədikləri fəaliyyət növləri və tətbiq olunacaq vergi sistemi də qeyd olunmalıdır. Həmin məlumatlardakı dəyişikliklər, 40 gün ərzində vergi orqanına bildirilməlidir.

Sahibkar fəaliyyət göstərəcəyi təsərrüfat subyektini (obyektini), məsələn: mağazanı, kafeni, istehsal sexini, fermanı, anbarı və s. yerləşdiyi ərazi üzrə vergi orqanına, o cümlədən əhatə dairəsinə aid olan vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə müraciət etməklə uçota qoymalı, nağdsız hesablaşmaların aparılması, o cümlədən kreditlərin götürülməsi məqsədilə istədiyi bankda hesab açmalı, nağd pul hesablaşmaları aparıldığı təqdirdə isə təsərrüfat obyektində nəzarət-kassa aparatını quraşdırmalıdır.

Öhdəliklərin Aradan Qaldırılması
Sahibkar, vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçərkən, öz seçdiyi vergi sistemi və vergi ödədiyi fəaliyyət növü əsasında vergi bəyannamələrini vergi orqanına təqdim etməli və vergi ödəmələrini (sadələşdirilmiş vergi və ya gəlir (gəlir) vergisi), ƏDV, əmək haqqı üzrə mənbədən ödənilən vergi, mənbədən ödənilən digər vergilər və s. ödəməlidir.

Əhalinin rifahını yaxşılaşdırmaq məqsədilə sosial sığorta sistemindən əlavə, kapital yatırımlarını artırmaq, iş yerləri yaratmaq və qeyri-neft sektorunun inkişafını stimullaşdırmaq məqsədilə müəyyən stimullar da mövcuddur.

Kənd təsərrüfatı da sahibkarların çox olduğu sahələrdən biridir. 2001-ci ildən etibarən ölkə əhalisinin yerli tələbatını ödəmək və kənd təsərrüfatı məhsullarının xarici bazarlara çıxışını təmin etmək məqsədilə müvafiq vergi güzəştləri tətbiq olunmağa başlanmışdır. Hazırda kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçıları, bu məhsulların emalı ilə bağlı gəlirlərdən başqa, gəlir və mənfəət vergilərindən, ƏDV-dən, sadələşdirilmiş vergidən və bu fəaliyyətin yerinə yetirilməsi zamanı istifadə olunan əmlakın əmlak vergisindən azaddırlar.

Azərbaycanda Biznes Yaratmaq ( Starting a Business in Azerbaijan )
Azərbaycanda biznes yaratmaq, iqtisadiyyatın inkişafına töhfə vermək istəyən hər bir sahibkar üçün böyük imkanlar təklif edir. Sahibkarlar həm yerli bazarda, həm də beynəlxalq bazarlarda fəaliyyət göstərmək üçün geniş perspektivlər əldə edə bilərlər. Azərbaycanda biznes yaratmaq istəyənlər üçün dövlətin müxtəlif stimulları və vergi güzəştləri də mövcuddur ki, bu da sahibkarların daha səmərəli işləməsinə və iqtisadi cəhətdən güclü bir bazar qurmasına imkan verir.

Azərbaycanda Biznes Qeydiyyatı ( Business Registration in Azerbaijan )
Azərbaycanda biznes qeydiyyatı, sahibkarlara hüquqi şəxs olaraq fəaliyyət göstərmək, vergi öhdəliklərini düzgün yerinə yetirmək və dövlət dəstəyindən faydalanmaq imkanı yaradır.